Negentien boormachines op een rij: hoe een Sliedrechtse plaatwerkerij haar gereedschap laat keuren

Op de lange werkbank in de hal liggen op een dinsdagochtend in maart negentien boormachines naast elkaar. Daarachter twee haakse slijpers, een stapel verlengsnoeren en vier haspels die nog naar ijzervijlsel ruiken. Esther Vos, die bij een Sliedrechtse plaatwerkerij naast de planning ook de kwaliteitszaken doet, heeft er een kladblok bij gelegd. “Alles wat een stekker heeft, gaat vandaag langs,” zegt ze. Buiten regent het zacht, binnen ruikt het naar koffie en snijolie.

Het bedrijf maakt plaatwerk en beslag voor de baggersector, waar Sliedrecht van oudsher om bekendstaat. Er werken een man of vijftien en het gereedschap gaat hard. Toch werd een periodieke keuring jarenlang gezien als iets voor grote bedrijven. Dat veranderde tijdens een audit, toen de auditor vroeg naar de registratie van de elektrische arbeidsmiddelen. Esther kon een map laten zien met wat losse bonnetjes. “Toen dacht ik, dit past niet bij hoe we de rest van het bedrijf runnen.”

Wat er op die werkbank gebeurt

Tegenwoordig komt Elektricien Sliedrecht elk voorjaar langs voor de keuring volgens NEN 3140. Elk apparaat wordt eerst bekeken. Zit de kabel nog heel bij de invoer, is de stekker niet gescheurd, zitten er geen schroeven los in de behuizing en doet de schakelaar wat hij moet doen. Daarna volgen de metingen. Bij gereedschap met een randaardestekker wordt de beschermingsleiding doorgemeten, bij alles wordt de isolatie gecontroleerd en er wordt gekeken of er geen ongewenste lekstroom is. Dubbel geïsoleerde machines, herkenbaar aan het vierkantje in een vierkantje op het typeplaatje, krijgen geen aardingsmeting, want die hebben geen aarde.

Verlengsnoeren en haspels krijgen dezelfde behandeling. Juist die blijken in de praktijk de zwakke plek. Bij de eerste ronde werden er drie afgekeurd, waaronder een haspel waarvan de contactdoos aan de binnenkant bruin verkleurd was. “Die lag altijd half opgerold onder de kantbank,” zegt Esther. “Niemand had het ooit gezien.” Wat goedgekeurd is, krijgt een sticker met de datum van de volgende keuring. Wat is afgekeurd, gaat dezelfde dag de container in, zodat het niet stiekem toch weer in een bus belandt.

Waarom het bij kwaliteitsborging hoort

Voor Esther is de keuring geen los klusje, maar onderdeel van hetzelfde systeem waarmee ze lasprocedures en meetmiddelen bijhoudt. Het Arbobesluit vraagt van werkgevers dat arbeidsmiddelen die kunnen slijten periodiek worden gecontroleerd, en NEN 3140 geeft daar de praktische invulling aan. Hoe vaak, dat hangt af van het gebruik. Gereedschap dat dagelijks mee de werf op gaat, nat wordt en over stalen dekken wordt gesleept, slijt nu eenmaal sneller dan een boormachine die in de kast van de kantine ligt. Die afweging staat nu op papier, met een reden erbij.

Het resultaat is een lijst per apparaat, met een eigen nummer, de meetwaarden en de datum. Die lijst gaat mee naar audits en ligt klaar als een opdrachtgever ernaar vraagt, bijvoorbeeld bij een VCA-controle op de werf.

Wat het oplevert

De directe winst is minder uitval. Een slijper die halverwege een klus de geest geeft, kost op een werf een stuk verderop al snel een halve middag, inclusief heen en weer rijden voor vervangend gereedschap. Kapotte snoeren worden nu eerder gevonden, en meestal voordat iemand een tik krijgt. Ook de verzekeraar keek tevreden toen bij de laatste polisbespreking een actuele keuringslijst op tafel lag.

Het grootste effect zit volgens Esther in het gedrag op de vloer. “Mensen zien die stickers en gaan er anders mee om. Laatst kwam een jonge collega uit zichzelf met een snoer waar een knik in zat. Vroeger had hij er isolatietape omheen gedraaid.” Zulke meldingen houdt ze bij tot de volgende ronde van Elektricien Sliedrecht, zodat er een patroon zichtbaar wordt. Zo bleek dat de haspels op de werf veel vaker sneuvelen dan die in de hal. Voor de werf zijn nu zwaardere buitenhaspels gekocht.